DI TÍCH CHÙA TẨM THƯỢNG
(Di tích lịch sử kháng chiến)
Ngôi chùa thuộc làng Tẩm Thượng, xã Việt Tiến, huyện Vĩnh Bảo. Chùa mang tên làng, còn có tên chữ là Hoa Am (Hoa Am tự) theo văn bia niên hiệu Lê Chính Hòa (1700).
Do chùa nằm sâu trong khu vực dân cư đông đúc lại tiếp giáp với đường giao thông nối liền các tỉnh duyên hải (quốc lộ số 10); thế đất cao với tầm quan sát rộng nên chùa Tẩm Thượng đã liên tục được chọn là địa điểm hoạt động cách mạng vô cùng lợi hại bởi yếu tố bí mật, bất ngờ. Ngay từ những năm 1930-1940, nhiều quần chúng yêu nước đi theo phong trào Quốc dân đảng đã thường xuyên tụ tập tại chùa để hội họp, mưu bàn đại sự. Tết Nguyên tiêu (rằm tháng Giêng) năm Canh Ngọ (1930), cuộc khởi nghĩa giành chính quyền nổ ra ở Phủ Dực, Thái Bình, Cổ Am, Vĩnh Tiến (Vĩnh Bảo) bước đầu giành thắng lợi, làm chủ huyện lỵ được 7 ngày. Nhưng do lực lượng chuẩn bị chưa chu đáo, phối hợp chưa hoàn thiện nên bị thực dân Pháp kéo quân vây ráp, đàn áp, khủng bố dã man; trong đó có các làng Tẩm Thượng, Liễu Kinh, Viên Lang, An Cầu, Kim Ngân. Hành động dã man, tàn bạo của thực dân Pháp và tay sai không làm cho lòng dân nao núng. Từ cuối năm 1944 đến đầu năm 1945, tại chùa Tẩm Thượng, lực lượng trai tráng trong làng đã bí mật tập trung luyện tập với vũ khí thô sơ như giáo mác, gậy gộc; nhiệm vụ ban đầu là giữ gìn trật tự an ninh, bài trừ tệ nạn xã hội trong làng xóm theo đường lối cứu nước của Mặt trận Việt minh.
Ngày 20/8/1945, huyện Vĩnh Bảo giành chính quyền thì ngày 30/8, phái viên của Việt Minh huyện đã về chùa để tổ chức mít tinh xóa bỏ bộ máy chính quyền cũ, thành lập chính quyền lâm thời của địa phương. Đến cuối năm 1945, tại chùa Tẩm Thượng, chi bộ Đảng Cộng sản xã Tẩm Thượng được thành lập. Đặc biệt có sa môn Huyền Sư cũng được kết nạp vào Đảng.
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, chùa làng là nơi cấp cứu, nuôi dưỡng thương binh, tiếp nhận liệt sỹ từ các trận đánh chuyển tới. Chùa cũng là nơi huấn luyện trang bị phương tiện, vũ khí, hậu cần, tiễn đưa nhiều thế hệ thanh niên lên đường đánh giặc giải phóng quê hương, đất nước. Chùa Tẩm Thượng cũng được nhiều nhân chứng xác nhận về những hoạt động ủng hộ kháng chiến như: đào hầm bí mật trong chùa để cất giấu tài liệu, bảo vệ, nuôi dưỡng cán bộ, bộ đội về công tác tại địa phương. Dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đảng và chính quyền địa phương; các thế hệ tăng ni trụ trì tại ngôi chùa làng Tẩm Thượng đã góp phần cùng các tổ chức đoàn thể xã hội giải quyết khó khăn chung, khắc phục hậu quả chiến tranh: Chùa đã tự nguyện hiến 05 gian bái đường và 05 gian nhà thờ tổ để chính quyền tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.
Xét giá trị lịch sử, văn hoá được hàm chứa tại khuôn viên di tích; Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng đã ban hành Quyết định số 1904-QĐ/UBND ngày 24/8/2006 xếp hạng Di tích Lịch sử kháng chiến cấp thành phố đối với chùa Tẩm Thượng, xã Việt Tiến.