DI TÍCH ĐÌNH – CHÙA ĐỊCH LƯƠNG
(Di tích lịch sử kháng chiến)
Đình – chùa Địch Lương thuộc làng Địch Lương, xã Thanh Lương, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng.
Đình Địch Lương, theo nghĩa bóng của từ Địch Lương là hướng tới sự tốt đẹp, hoàn hảo. Theo truyền ngôn, vị thần Linh Lang Đại Vương - hoàng tử Linh Lang (còn gọi là hoàng tử Hoàng Chân) con vua Lý Thái Tông, khi đi tuần phòng ven biển phía đông đã hạ trại nghỉ ngơi tại đây. Vị tướng này đã hy sinh sau khi trải qua nhiều trận đánh quân Tống xâm lược trên phòng tuyến sông Như Nguyệt (1076); được nhân dân nhiều nơi thờ tự. Triều đình phong kiến nhà Nguyễn sắc phong cho những nơi thờ tự xưa kia - chính là nơi Linh Lang Đại Vương lập đồn trại nghỉ ngơi - như trang Linh Động (thôn Bảo Hà), đình Địch Lương, xã Thanh Lương cũng nằm trong số đó.
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1946-1954), nhất là giai đoạn từ tháng 2/1950 đến tháng 8/1952 – giai đoạn khôi phục cơ sở, từng bước làm phá sản âm mưu bình định của địch; đình – chùa Địch Lương là những địa chỉ đỏ thường xuyên có nhiều hoạt động âm thầm ủng hộ kháng chiến, che chở, nuôi dưỡng, bảo vệ cán bộ, bộ đội đánh giặc. Dân quân, du kích xã Thanh Lương cùng bộ đội địa phương có điều kiện phối hợp tổ chức nhiều trận chống càn, phục kích, tập kích có kết quả; hỗ trợ đắc lực cho nhân dân các làng, xã đấu tranh, củng cố cơ sở kháng chiến. Lực lượng du kích của làng chiến đấu Địch Lương đã được bố trí ngay tại ngôi đình làng; chùa Địch Lương trở thành nơi dừng chân của đơn vị bộ đội địa phương tỉnh Kiến An (đơn vị 112), trạm quân y tiền phương. Trong một ngày chiến đấu ác liệt, nhờ hệ thống hầm hào cơ động từ sở chỉ huy, cơ sở hậu cần tại chùa và một số công sự trong thôn xóm; trận chống càn ngày 18/3/1951 thắng lợi; 200 lính Âu – Phi bị tiêu diệt, thu giữ nhiều vũ khí của địch ngay tại cánh đồng làng Địch Lương. Thắng lợi này đã góp phần động viên nhân dân tin tưởng vào sức mạnh đoàn kết của quân và dân ta, hướng tới thắng lợi cuối cùng; khiến cho quân địch hoang mang, lo sợ. Thắng lợi đó cũng tạo điều kiện thuận lợi cho 18 xã trong huyện học tập rào làng kháng chiến, lập khu du kích, đẩy mạnh tăng gia sản xuất, nuôi quân đánh giặc, giữ vững hậu phương.
Trận đánh ngày 18/3/1951 đã đi vào lịch sử kháng chiến của quân và dân Hải Phòng với nhân tố con người quan trọng của xã Thanh Lương – Vĩnh Bảo. Đình – chùa Địch Lương trở thành hậu cứ trực tiếp cho trận chiến đấu này.
Đình – chùa Địch Lương là những công trình văn hoá tâm linh của cộng đồng dân cư địa phương; nơi lưu giữ truyền thống chống giặc ngoại xâm của dân tộc. Với giá trị nhiều mặt, cụm di tích đình – chùa Địch Lương được Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng xếp hạng Di tích Lịch sử kháng chiến cấp thành phố tại Quyết định số 1904-QĐ/UBND ngày 24/8/2006.