ĐÌNH HÀ HƯƠNG
(Di tích Lịch sử Văn hóa cấp thành phố)
Di tích đình Hà Hương thuộc xã Vĩnh Long, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng. Di tích còn có tên nôm là đình Gáo, tọa lạc tại thôn Gáo, nằm trong vị trí quan trọng có tuyến phòng thủ đường bộ, đường sông ra biển. Di tích nằm cách trung tâm thành phố khoảng 47 km.
Tại văn bản kê khai phong tục thần tích năm 1938 của xã Hà Hương, tổng Oai Nỗ, phủ Vĩnh Bảo, trấn Hải Dương cho biết: làng có 3 đình và 1 chùa thờ 5 vị Thành hoàng; trong đó đình Hà Hương thờ Thục An Dương vương (húy là Phán), vị tổ thứ hai của dân tộc, người tiếp nối sự nghiệp của các Vua Hùng để lại, ở ngôi được 50 năm, lập lên nhà nước Âu Lạc, đóng đô tại Cổ Loa (nay thuộc thành phố Hà Nội). Đây là di tích duy nhất ở Hải Phòng thờ Thục Phán An Dương Vương.
Căn cứ vào một số đồ thờ tự, bia hậu thần còn lại; đình Gao thôn Hà Hương được cho là kiến tạo vào thế kỷ thứ XVIII. Trong vòng một năm, từ tháng 11/2017 đến tháng 10/2018, ngôi đình được kiến tạo lại bằng vật liệu hiện đại trên nền đất cũ, cao ráo bằng phẳng, với bố cục mặt bằng kiểu chữ Đinh ( J) gồm năm gian, sáu vì cột, xà. Trong đó tiền đường năm gian, hậu cung hai gian là phần kéo dài về phía trung tâm. Vì nóc được kết cấu kiểu chồng rường – đấu sen. Giữa vì cột cái được liên kết với các vì trên hệ thống các kẻ nách và con chồng đấu sen. Những bức đại tự, câu đối và cửa võng sơn thếp rực rỡ, sinh động bởi những mô típ dân gian hiện đại, mới, thờ tự tôn nghiêm, hài hòa về màu sắc thể hiện sự tôn nghiêm của ngôi đình.
Đình Hà Hương còn lưu giữ được một số di vật quan trọng, liên quan đến tục thờ cúng tại di tích:
- Tượng Thục An Dương Vương: chất liệu gỗ, phủ sơn ta, được tạo tác theo lối tượng tròn tư thế thiết triều, trang phục chỉnh tề, đúng phong cách bậc quân vương. Pho tượng mang niên đại thế kỷ XIX.
- Sắc phong: gồm 5 bản cho các vị An Dương Vương – thành hoàng: niên hiệu Thiệu Trị năm 1844, niên hiệu Tự Đức năm thứ 10 - 1857 và hai vị Bảo An, Cương Nghị (tướng của triều Hùng Duệ Vương) hiện được thờ tại địa phương.
- Câu đối: 5 đôi, chất liệu gỗ gồm hai loại: phẳng, hình chữ nhật.
- Đại tự: 5 bức do nhân dân công đức sau khi ngôi đình hoàn thành phục dựng.
- Các di vật khác: tượng quan văn, tượng quan võ phủ sơn ta, tư thế đứng mô phỏng dòng tượng Đồng Minh ( thôn Bảo Hà – huyện Vĩnh Bảo).
Đình Hà Hương sinh hoạt lễ hội truyền thống vào các ngày 15 tháng Giêng, ngày 12 tháng Chín và ngày 10 tháng Mười một âm lịch hàng năm. Ngày nay việc thờ cúng tại di tích đặt dưới sự quan tâm của lãnh đạo, của cấp chính quyền địa phương, Mặt trận Tổ quốc cấp cơ sở để lễ hội diễn ra an toàn lành mạnh; tăng cường sức mạnh toàn dân, cùng nhau giữ gìn, phát huy giá trị di tích mà tổ tiên đã để lại cho thế hệ hôm nay.
Dựa trên nhiều giá trị lịch sử của ngôi đình Hà Hương đã nêu trên, Ủy ban nhân dân thành phố đã ra Quyết định số 266/QĐ-UBND ngày 09/02/2010 công nhận di tích đình Hà Hương, xã Vĩnh Long, huyện Vĩnh Bảo là Di tích Lịch sử Văn hóa cấp thành phố.