ĐÌNH NHU KIỀU
(Di tích Lịch sử Văn hóa cấp thành phố)
Đình Nhu Kiều thuộc xã Quốc Tuấn, huyện An Dương, thành phố Hải Phòng. Theo các tư liệu lịch sử của địa phương còn lưu giữ được và theo nội dung lý lịch của di tích, kiến trúc nghệ thuật đình Nhu Kiều thờ các vị Thành hoàng làng là các ngài: Qúi Minh Đại vương, Mai Kỳ Sơn, Mai Thị Cầu, Phạm Tử Nghi.
Theo thần tích còn lưu giữ được của một số di tích đã được xếp hạng ở Hải Phòng thờ ngài Quý Minh như đình Trữ Khê, phường Quán Trữ, quận Kiến An; đình Nhân Mục, xã Nhân Hòa, huyện Vĩnh Bảo; đình Lôi động xã Hoàng Động, huyện Thủy Nguyên thì Quý Minh là anh em kết nghĩa với Tản viên Sơn Thánh và Cao Sơn Đại Vương. Các ông đều là những danh tướng tâm phúc trụ cột của vua Hùng thứ 18 (Hùng Duệ Vương).
Ngài Mai Kỳ Sơn và Mai Thị Cầu là hai chị em và là con của vua Mai Thúc Loan. Mai Thị Cầu được phong là Kiều nương Ngọc Trân Công chúa. Mai Kỳ Sơn được phong là Hoàng Thái tử. Sau khi dấy binh khởi nghĩa đánh đuổi nhà Đường, Mai Thúc Loan lên làm vua, xưng là Mai Hắc Đế; đã cử Mai Kỳ Sơn và Mai Thị Cầu về trấn giữ miền cửa biển phía Đông. Cuộc khởi nghĩa của Mai Thúc Loan thất bại, hai chị em đã tập hợp lực lượng tại làng Nhu Kiều để chống lại nhà Đường. Mai Kỳ Sơn đã hy sinh, Mai Thị Cầu cũng tự vẫn trên dòng sông làng Nhu Kiều.
Phạm Tử Nghi sinh ngày 02-02 niên hiệu Hồng Thuận, triều vua Lê Tương Dực (1503-1515) nhưng chưa rõ năm nào. Ông là tướng quân nhà Mạc, có công giữ nước, giúp dân. Đánh giá về công lao của Phạm Tử Nghi, ngay các triều đại phong kiến Lê Trung Hưng, địch thủ của triều Mạc cũng hết lời ca ngợi. Trong sắc phong cho đình miếu thờ Phạm Tử Nghi, năm Cảnh trị thứ 8, đời Lê Huyền Tông (1670) ghi: “Có công giữ nước, giúp dân, có ơn rất mực, đã cất quân dấy nghiệp, chức Nam Dương Đông Nguyên soái, tóm thâu tiết chế cả mọi dinh thủy, bộ, phò mã Đô úy, Thái úy Thành quốc công, phong là Nam Hải linh ứng đại vương”.
Đình Nhu Kiều tọa lạc ngay cạnh con đường liên thôn xã Quốc Tuấn. Ngôi đình nằm gần như vị trí trung tâm của làng Nhu Kiều. Đình là công trình xây kiểu bít đốc, trụ đấu, hồi văn, tay ngai, có cấu trúc chữ Đinh, năm gian tiền tế và hai gian hậu cung. Toàn bộ mái của ngôi đình được lợp bằng ngói mũi loại lớn, hai đầu nóc đắp hai còn kìm ngậm bờ nóc, đuôi cuốn thành các vòng tròn như các đám vân cụm. Phía trước hồi đình xây kiểu dáng tay ngai, phía ngoài tay ngai là trụ, đế trụ quả bồng, thân tạo chỉ khung câu đối, trên đầu trụ là đèn lồng, đỉnh đầu là nghê ngồi chầu vào phía trong như soi rọi con người vào chốn tâm kinh.
Đình Nhu Kiều tuy trải nhiều thăng trầm của lịch sử nhưng đến nay, phần kiến trúc của đình vẫn giữ được gần như nguyên vẹn.
Qua nhiều biến cố lịch sử, đình còn bảo lưu được một số đồ thờ tự quý như:
- Long ngai
- Bài vị
- Trụ đài thắp dầu
- Sắc phong
Ngày 03/3 là ngày sự lệ lớn nhất trong năm. Trong hội có lễ rước bài vị, các vị thần từ các miếu trong làng về đình để tế lễ. Lễ hội có nhiều trò vui dân gian như đu, chèo sân đình, vật, thả đèn hoa đăng, thả đèn trời, chọi gà….Ngoài những sự lệ lớn trên còn những dịp sự lệ khác dân làng tổ chức lễ dâng hương, lễ thánh tại đình để kỉ niệm.
Căn cứ vào giá trị lịch sử, văn hóa, Đình Nhu Kiều được Ủy ban Nhân dân thành phố xếp hạng là Di tích Lịch sử Văn hóa cấp thành phố theo Quyết định số 166/QĐ-UBND ngày 21/01/2009)