ĐỀN TAM THÁNH
(Di tích Lịch sử cấp thành phố)
Đền Tam Thánh thuộc xã Thiên Hương, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng, nằm cách trung tâm thành phố khoảng 12 km. Đây là công trình văn hóa tín ngưỡng, tôn thờ các vị thần luôn hiển linh, bảo vệ, che chở cho cuộc sống của người dân; nơi không gian linh thiêng mà cộng đồng tổ chức tế các thánh hàng năm.
Di tích là công trình tâm linh, tín ngưỡng quan trọng của cộng đồng người dân địa phương. Đền thờ các vị: Điều Ngự giác hoàng Trần Nhân Tông; Quan Thánh đế quân; Vân Hương thánh mẫu – Liễu Hạnh. Bên cạnh đó, hệ thống thờ tự tại đền còn phối thờ các vị thần khác: Đức thánh Trần Hưng Đạo, Chử Đồng Tử tiên ông, công chúa thánh mẫu, Lã Động Tân tiên ông…
Theo truyền ngôn địa phương, đền Tam Thánh được khởi dựng năm 1928, cụ bà Nguyễn Thị Lịch đã phát tâm xây dựng ngôi đền với bố cục chữ đinh, gồm 3 gian tiền đường và 1 gian hậu cung. Sau đó, cụ Nguyễn Khắc Khoan (người Thanh Hà, Hải Dương) về đền tu tạo. Kiến trúc ngôi đền hiện nay có phần hiên mang phong cách phương Tây, hiện đại. Năm 1978, 2013 đền tu sửa nhỏ; năm 2017, đền Tam Thánh được tân tạo khang trang, tố hảo như hiện nay.
Thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, từ năm 1947 đến năm 1952, đền là nơi Ủy ban Cách mạng lâm thời địa phương hoạt động bí mật. Trong đó, cụ bà Nguyễn Thị Lịch – người địa phương đã trực tiếp nấu cơm, đun nước phục vụ cán bộ cách mạng chống Pháp. Ông Nguyễn Bỉnh Dũng (cháu cụ Lịch) cũng tham gia phục vụ công việc cho cán bộ cách mạng địa phương như in ấn giấy tờ, tài liệu, truyền đơn, khẩu hiệu, vận động Nhân dân tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp, họp bàn kế hoạch quật tề phá bốt, ngày 25/10 Thủy Nguyên quật khởi thắng lợi.
Những năm chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ra miền Bắc, đền là nơi đóng quân của Ban chỉ huy quân sự, sư đoàn 363 cùng các chuyên gia Liên Xô sang giúp ta tiêu diệt máy bay B52 của Mỹ; nơi chứa khí tài phục vụ cho sư đoàn 363 đánh Mỹ. Những năm 1966 – 1972, đền Tam Thánh được sử dụng làm cửa hàng công nghệ phẩm, cửa hàng dược của Thủy Nguyên và trường học cấp I của xã Thiên Hương sơ tán về.
Hiện nay, đền Tam Thánh còn bảo tồn được nhiều di vật, cổ vật đồ thờ tự quý hiếm như: Cuốn thư, chuông, hoành phi…
Hằng năm, đền Tam Thánh tổ chức sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng vào các dịp sự lệ các vị thần, thánh được phụng thờ trong di tích: Ngày 15 tháng Giêng, lệ đầu năm; ngày 3/3, giỗ thánh mẫu Liễu Hạnh; ngày 8/4, lệ vào hè; ngày 20/8 giỗ cha – Đức thánh Trần Hưng Đạo; ngày 15/12, tất niên.
Ngày 19 tháng 12 năm 2020, Uỷ ban Nhân dân thành phố ra Quyết định số 3734-QĐ/UBND công nhận đền Tam Thánh là Di tích Lịch sử cấp thành phố.