ĐÌNH KIỀU SƠN
(Di tích Lịch sử cấp thành phố)
Đình Kiều Sơn thuộc phường Đằng Lâm, quận Hải An, thành phố Hải Phòng, nằm cách trung tâm thành phố khoảng 3 km về phía Đông Nam. Đây là công trình kiến trúc văn hóa tâm linh, tín ngưỡng, cổ truyền của người dân địa phương phường Đằng Lâm.
Đình Kiều Sơn tôn thờ Đức Ngô Vương Quyền làm Thành hoàng, đồng thời thờ các vị tiên công lập làng. Dưới ngọn cờ của người anh hùng dân tộc Ngô Quyền, nhân dân làng xã Hải Phòng xưa, đặc biệt là ở những địa phương nơi Ngô Quyền đã từng đến chiêu mộ quân sĩ, khảo sát trận địa, tập kết quân lương, nơi chỉ huy mặt trận tiền phương đóng đại bản doanh, nhất là nơi diễn ra trận thủy chiến năm 938… đều suy tôn Ngô Quyền là một đức vua có công rất lớn. Cuộc kháng chiến chống quân Nam Hán của nhân dân ta dưới sự chỉ đạo thao lược của Ngô Quyền đã kết thúc thắng lợi, quân giặc đã hoàn toàn thất bại, vùi xác dưới đáy sông Bạch Đằng. Cho đến tận bây giờ, dù chiến thắng Bạch Đằng năm 938 đã trôi qua hơn 1000 năm, song hình ảnh của Ngô Quyền và các tướng lĩnh trong chiến thắng vẫn luôn hiển hiện một cách rất rõ nét trong lòng mỗi người dân nơi đây.
Đình Kiều Sơn xưa, tương truyền được khởi dựng vào thời Hậu Lê, thế kỷ XVII. XVIII. Ban đầu đình có quy mô khá bề thế, bố cục hình chữ đinh, gồm 3 gian, 2 dĩ tiền tế và 1 gian hậu cung. Vật liệu làm đình bằng gỗ lim truyền thống, dựng theo thức chéo đao tàu góc, ván sàn lòng thuyền, theo mô típ truyền thống thường thấy vào thời Lê Trung Hưng. Qua thực tế khảo sát, tại khuôn viên đình lưu giữ được một số chân tảng đá kê cột, niên đại thời Nguyễn thế kỷ XIX, XX và một tảng đá kè hiên, đường nét hoa văn tạo tác mang phong cách thời Nguyễn. Như vậy, thông qua nội dung văn bia cũng như một số hiện vật còn bảo lưu tại di tích, đình Kiều Sơn được khởi dựng vào năm nguyên niên Gia Long (1802). Vào những năm 1959 – 1960, đình được tháo dỡ, vật liệu dùng vào việc xây dựng trường học, đồ thờ tự được dân làng gửi vào chùa. Năm 1990, đình Kiều Sơn được phục dựng lại với quy mô khá khiêm tốn, bố cục hình chữ nhất, làm bằng vật liệu hiện đại. Đến năm 2007, đình được trung tu lớn, quy mô khá bề thế, bố cục mặt bằng hình chữ đinh truyền thống, gồm 5 gian tòa đại đình và 1 gian hậu cung. Vật liệu dựng đình bằng gỗ lim, đường kính cột khoảng 40 cm, khuôn viên đình rộng và thoáng, xung quanh xây tường bao bảo vệ.
Hiện nay, tại đình Kiều Sơn còn bảo lưu được khá nhiều hiện vật có giá trị như: Sắc phong, bia đá, câu đối lòng máng, câu đối phẳng, độc chúc, bát biểu, tượng Thành hoàng…
Lễ hội đình Kiều sơn thường được tổ chức vào ngày 16 và 17 tháng Giêng (âm lịch). Phần lễ được nhân dân thực hiện theo đúng nghi thức truyền thống gồm: Lễ cáo yết vào ngày 16/1 (âm lịch) và lễ chính vào ngày 17/1 (âm lịch) hàng năm. Phần hội có các trò chơi dân gian như: Chọi gà, kéo co, hát chèo… Lễ hội là nét đẹp văn hóa truyền thống của người dân Kiều Sơn nói riêng và người dân phường Đằng Lâm nói chung, nhằm động viên mọi người cùng nhau đoàn kết, xây dựng quê hương ngày thêm giàu, đẹp.
Ngày 15 tháng 8 năm 2018, Uỷ ban nhân dân thành phố ra quyết định số 1925-QĐ/UBND công nhận đình Kiều Sơn, phường Đằng Lâm, quận Hải An là Di tích Lịch sử cấp thành phố.